niet raar, maar een Gezond zelfbeeld 

"You are intense, complex and driven because you are gifted"

Niet alleen voor kinderen en jongeren, maar ook voor volwassenen geeft kennis over hoogbegaafdheid nieuwe inzichten voor hun persoonlijke ontwikkeling. 

Bij het thema hoogbegaafdheid denken we vaak aan kinderen die meer nodig hebben binnen het huidige onderwijssysteem. Maar het gaat niet alleen om onderwijs, het raakt ook de thuissituatie. Ik spreek regelmatig ouders die met hun handen in het haar zitten doordat ze het moeilijk vinden om hun kinderen te begrijpen en te begeleiden. Vaak is dat ook de grootste worsteling: ‘ik begrijp mijn kind niet en weet daardoor ook niet wat hij nodig heeft van mij’. In een eerste gesprek probeer ik hen via kennis en inzichten handvatten te geven die direct toepasbaar zijn. Het is elke keer verassend als ouders aangeven dat hiermee een fundamentele verandering is ingezet. En toch ook weer niet wanneer je weet dat de sleutel bij dit thema is: erkenning, begrip en gezien worden. Het geldt voor elk mens, maar nog meer voor kinderen die zich structureel ‘anders’ voelen dan de gemiddelde leeftijdsgenoot. Dat doet iets met je zelfbeeld en daarmee vaak iets met je gedrag. Maar meer nog beperkt het de ruimte om jezelf te ontwikkelen naar wie je bent. En juist omwille van dit zelfbeeld pleit ik dat deze kinderen meer gezien kunnen worden in wie ze zijn en hoe ze denken, in wat ze nodig hebben voor een gezonde ontwikkeling. 

In mijn coachpraktijk kom ik steeds vaker volwassenen tegen die van jongs af aan zich ‘anders en raar hebben gevoeld’. Ze voelden zich in hun leven keer op keer niet begrepen en vroegen zichzelf af ‘wat is er mis met mij?’. Door een verkeerd zelfbeeld zijn ze onder andere vastgelopen in hun persoonlijke ontwikkeling, loopbaan of zelfs verschillende relaties. Nauta en Van der Ven benoemen in hun boek een zevental kernvragen die hoogbegaafden zich regelmatig afvragen: Waarom voel ik me zo anders? Waarom hebben anderen kritiek op mij? Waarom ben ik zo eenzaam? Waarom worden mijn ideeën niet begrepen? Waarom heb ik geen opleiding afgemaakt, terwijl ik dat wel zou kunnen? Waarom heb ik zo vaak conflicten? Waarom heb ik nergens zin in?

Deze kernvragen roepen zodanig herkenning op bij hoogbegaafden dat er een nieuw referentiekader geopend kan worden. Kennis en inzicht over hoe de werkelijkheid werkt voor een hoogbegaafde brengt mijn coachees tot een nieuw gezond zelfbeeld. Hierbij vormt erkenning van het mogen zijn en denken zoals jij bent een belangrijk fundament om weer regie te kunnen voeren over hoe ze hun leven willen leiden. Ik zie hen worstelen, rust vinden en opbloeien tot mens vol passie en daadkracht. En dat laatste is een van de mooiste dingen waar ik mij voor in wil zetten.

Nauta, N en Van de Ven, R (2017) Hoogbegaafde volwassenen – Zet je gaven intelligent en positief in. Utrecht: IHBV

 

Waarom Buiten de lijntjes?

Binnen het Nederlandse onderwijssysteem hebben we te maken met een groep kinderen en jongeren die onvoldoende worden uitgedaagd naar hun niveau van leren en denken. Zij ervaren het reguliere onderwijs als saai of te makkelijk en voelen zich niet gemotiveerd. Sommigen van hen lopen vast in de opleiding of studie. Anderen vallen zelfs uit. Je ziet een groep kinderen die met weinig inzet voldoen aan de gestelde eisen, maar geen leerstrategieen ontwikkelen die in hun verdere studie noodzakelijk zijn. Een andere groep trekt zich terug, laat zich niet langer zien en 'duikt onder'. Door onder hun niveau te presteren wekken ze de schijn op goed mee te komen met de rest. Maar ondertussen bouwen zij een innerlijke frustratie op, soms met flinke gedragsproblemen tot gevolg. In de meeste gevallen wordt de schade pas zichtbaar wanneer de jongeren ouder worden, op het voorgezet onderwijs zitten of studeren. Ze hebben geen tools ontwikkeld om te kunnen leren want het ging altijd 'vanzelf'. Ze vallen terug op een lager opleidingsniveau, switchen veelvuldig tussen vervolgopleidingen of stoppen de studie voortijdig. Dat is echt frustrerend.

Je hebt de brains en toch loop je helemaal vast. Je staat voortdurend onder spanning, met regelmaat uitmondend in een stevige depressie, burn-out of identiteitscrisis. Talentvolle kinderen en jongeren zijn geen 'slimme kinderen' die hoge prestaties neerzetten. Het zijn jongeren die fundamenteel anders denken. Hun denken volgt niet de standaard lijnen van het onderwijssysteem. De uniforme leerwijze op school sluit niet aan bij wie ze zijn en hoe ze zichzelf hebben gewend te leren. Het is voor ouders en scholen een kunst om aansluiting te zoeken bij de identiteit en de leerwijze van deze kinderen. Maar meestal is er onvoldoende aandacht: 'Hij komt er toch wel'. Of wordt de unieke leerwijze van het kind ontkend: 'Dat hoort zo niet!'.


ZIjnsluik

 

 

 

 

 

              

Er is geen eenduidige definitie van hoogbegaafdheid te geven en dat kenmerkt misschien wel het meest dat je niemand in het 'hokje' (hoog)begaafdheid kunt zetten. Wel kunnen we zeggen dat (hoog)begaafdheid te maken heeft met drie belangrijke factoren: een uitzonderlijk intelligentiecreativiteit en motivatie. Maar juist deze drie factoren zijn niet altijd zichtbaar en dat heeft alles te maken met het 'zijns-niveau' van de persoon.

Dr. Tessa Kieboom vat het samen met het 'ZIJNSLUIK' (zie afbeelding). Deze kenmerken, die ook bij andere kinderen voorkomen, hebben voor (hoog)begaafde kinderen een heel andere -vaak onbegrepen- dimensie. Erkenning op deze kenmerken en begrip voor de oorsprong van het gedrag dat daar uit voort kan komen is heel belangrijk om tot een positieve identiteitsontwikkeling te komen. 

Vanuit deze kenmerken voelen (hoog)begaafde kinderen en jongeren zich binnen het schoolsysteem vaak niet thuis en op hun plek. Ze voelen zich anders en vinden het lastig om met hun eigen manier van denken en leren om te gaan. Als ze zich niet voldoende begrepen voelen werkt dit soms door in hun gedrag en manier van omgaan met leerkrachten en leeftijdgenoten. Ook thuis levert hun manier van denken en handelen soms flinke strijd op. Mijn missie is om bij deze kinderen en jongeren zodanig aan te sluiten, dat zij met al hun talenten kunnen gaan groeien en bloeien.